Nilüfer Demir - "Birey, Toplum, Bilim: Sosyoloji Temel Kavramlar" Kitabı

Turhan Kitabevi’nden ilk baskısını 2004’te yapan bu kitap 156 sayfa. Şu anda gözden geçirilmiş yedinci baskısı 192 sayfa olarak görünüyor kitabevinin sayfasında. Ben tabii ki ilk baskısına sahip olduğum için ve kitabın yazarı Hacettepe Üniversitesi Sosyoloji Bölümü’nden hocam olduğu için kendimi müthiş şanslı hissediyorum. Kendisi şu anda Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyoloji Bölümü’ndeki öğrencilerini şanslı hissettiriyor.

Kitabı yıllar sonra şimdi yeniden okuduğumda oluşan ilk düşünce “Keşke hocam daha çok kitap yazsa.” oldu. Sosyolojiyle aranızda mesafe varsa, sosyolojiden korkuyorsanız ve sosyolojiyi anlamıyorsanız bu kitabı okuduktan sonra tüm bu ihtimaller ortadan kalkıyor. Kitap aynı zamanda çok kapsamlı, dili anlaşılır, örnekler hayattan. Sosyoloji meraklıları için harika bir başlangıç kitabı.

Kitap ön söz, giriş, kaynakça kısmı hariç on bir bölümden oluşuyor. Giriş kısmında görünenin arkasındaki sorgulama yolları anlatılırken sosyolojinin amacı, kendimizi nasıl kalıp düşüncelere hapsettiğimiz, eleştirel düşünme ve eleştiri ölçütlerine değiniliyor. Kitabın birinci bölümünde sosyolojik teorinin entelektüel ve tarihi gelişimi, klasik ve modern sosyolojinin kurucuları, ülkemizde sosyolojik düşüncenin öncülerine yer verilmiş. İkinci bölümde yöntem ve Comte, Marx ve Durkheim’ın yöntem anlayışlarına değinilmiş. Üçüncü bölümde sosyalizasyon ve toplumsallaşma mekanizmaları anlatılmış. Dördüncü bölümde toplumsal gruplar, beşinci bölümde toplumsal kategoriler altıncı bölümde toplumsal statü ve rol dağılımı, yedinci bölümde toplumsal tabakalaşma, sekizinci bölümde toplumsal hareketlilik, dokuzuncu bölümde kültür, onuncu bölümde toplumsal kurumlar, on birinci bölümde ise toplumsal kontrol mekanizmaları anlatılmış. En sonda da kaynakçaya yer verilmiş. Her bölümün sonunda ya bölüme ilişkin tamamlayıcı sorular ya da okuma parçası var.

Daha ön sözden itibaren sizi etkisi altına alacak bu kitabı bütün sosyoloji meraklılarına tavsiye ediyorum.

“Evrende makro mikroda yansıma bulur, mikro da kendini makro içinde tamamlanmış hisseder.”

“Sosyolojik bakış açısı, olaylara analitik bakmayı gerektiren ve baktığınız yere göre bakışınızın değiştiğinin farkındalığını getiren bir analitik değerlendirmedir. Dersin ilk gününde, öğrencilerime sorduğum ilk soru, "içinizde okuma yazma bilmeyen var mı" olur ve sorunun yanıtı hep bir ağızdan söylenen "hayır"la verilir. Bunun arkasından öğrencilerime, Japonca ya da Çince bir metin uzatır ve okumalarını rica ederim. Bir şaşkınlık ve gülüşme sonrası "ama hocam biz Türkçe okuma yazma biliyoruz, bize bunu sordunuz diye düşündük" derler. Sosyolojik bilginin aslında Japonca metni çözmek bilgisine sahip olmak anlamına geleceğini, dilin bir semboller sistemi olduğunu bunu çözebilmenin bilgisinin sosyolojik bakışta yattığını ve bu bakışı kullanamamanın sebebinin öncelikle kalıp yargılarımız da olduğunu anlatır ve ilk konuya böylece girerim.”